Alles over frisdrank

Het verhoogt het risico op diabetes en ontkalkt de botten. Het tast onze tanden aan en het maakt ons dik. Wat dat is? ……..Frisdrank

Oppepper?
Het grootste gedeelte van haar leven was Marianne, een 33 jarige managementassistente, een frisdrankdrinker. Halverwege de ochtend begon het verlangen. Genoeg thee en koffie gehad. Een droge keel van de klimaatregelaar op haar werk, een concentratiedipje en erg behoefte aan een ‘suikershot’. De gang naar de goed gevulde koelkast voor een blikje frisdrank op haar kantoor was zo gemaakt. Suikervrij vindt ze een vieze nasmaak hebben, dus koos ze de gewone. Aan het einde van de middag herhaalde dit patroon zich en eigenlijk ook ’s avonds thuis na het warme eten. ‘Het helpt me zo lekker een ‘dipje’ weg te werken en af en toe heb ik gewoon een enorme behoefte aan iets zoets’, aldus Marianne.

Haar gewichtsproblemen begonnen toen ze vanaf haar 10e jaar begon met het regelmatig drinken van frisdrank en dit bleef doen tot 3 jaar geleden. Ze woog toen 96 kg. Naast het gevoel van dik zijn, niet tevreden voelen met haar lichaam, kreeg ze last van een blijvend onverzadigd gevoel, stemmingswisselingen en grillige bloedsuikerspiegels. ‘Het gevoel dat ik een oppepper kreeg van een blikje fris duurde steeds korter, na een half uur was het effect weg en leek ik nog meer moe dan ervoor.’ Op haar dertigste had Marianne hier schoon genoeg van en voelde ze dat ze in een uitzichtloze spiraal zat. Ze heeft hulp gezocht bij een diëtist en die hielp haar inzien dat één van de veroorzakers van de vicieuze cirkel haar frisdrankconsumptie was. Door de korte energiepep die Marianne van frisdrank ervoer, een effect dat overigens steeds korter duurde, was Marianne een goed gevoel van honger en verzadiging kwijt geraakt. Marianne ging de uitdaging aan en pakte o.a. haar drinkgedrag aan. Het viel niet mee om ‘af te kicken’, maar het gewichtsverlies motiveerde haar om door te gaan. Nu 3 jaar later weet ze dat het de moeite waard is geweest om door te zetten. Niet alleen haar frisdrankconsumptie is veranderd, haar totale eetpatroon ziet er beter uit waardoor ze minder dipjes heeft en ze op een andere manier opvangt. Ze is in 2 jaar tijd afgevallen tot 75 kg, gezien haar lengte van 180 cm een prima gewicht. Afgelopen jaar is ze erin geslaagd dit zo te houden.

Cijfers
Marianne is niet de enige. In Nederland werd in 2005 93 liter frisdrank per hoofd van de bevolking gedronken (en 25 liter vruchtensappen en 19 liter verpakt (bron)water). Europese cijfers laten zien dat 72% van deze 93 liter frisdrank de suikerbevattende variant is en 28 % is de light variant. Uitgaande dat de Europese cijfers ook voor Nederland gelden krijgt een Nederlander dus 25.445 kcalorieën per jaar door met suiker gezoete frisdranken binnen. (72% van 93 liter x 380 kcal). Goed voor 3 kilo gewichtsstijging per jaar. Gelukkig is het in Nederland nog niet zo erg als in Amerika, daar zijn frisdranken de grootste caloriebron in het Amerikaanse menu.

Tanderosie
Veel mensen weten inmiddels dat het drinken van met suiker gezoete frisdrank niet de gezondste keuze is met het oog op je gewicht. Maar wat het verder doet in je lichaam is bij minder mensen bekend. Steeds meer wetenschappelijke onderzoeken beschrijven de nadelige aspecten van frisdrank. Want naast de calorieënbron die suikerbevattende frisdrank is, wordt ook steeds duidelijker dat er nog een aantal effecten zijn op de tanden, op de botten, op de eetlust en op de bloedsuikers.

Het zuur in frisdranken tast het tandglazuur aan. Het zorgt voor tanderosie. Tanderosie is een aantasting van het tandglazuur. Tandartsen geven aan dat na de goede jaren 70 en 80 waarin het gebruik van fluor ervoor zorgde dat de conditie van het gebit van jongeren sterk verbeterde en vaak vrij bleef van gaatjes, nu de kwaliteit van het gebit van jongeren met sprongen achteruit gaat. Oorzaak: o.a. het ‘graasgedrag’ van jongeren en het frisdrankgebruik. Om tanderosie zoveel mogelijk te voorkomen helpt het om met een rietje te drinken, het stroomt op deze manier minder langs de tanden en kiezen, ook helpt het om de frisdrank zo kort mogelijk in je mond te houden. Een glas of blikje in één teug leegdrinken is beter dan steeds een slokje. Ook wordt het advies gegeven te poetsen met een zachte tandenborstel Het fosforzuur, dat vooral aan Cola wordt toegevoegd om een specifiek sprankelend smaakje te geven, belemmert de opname van calcium in het lichaam. Het calcium wordt gebonden aan het zuur uitgeplast met de urine en kan zo niet in de botten opgenomen worden. Niet sterke botten of botontkalking is het gevolg.

Buikvet
Vloeibare calorieën, dus het drinken van bijvoorbeeld frisdrank verzadigd niet. Het honger-verzadigingssyteem reageert niet of nauwelijks op vloeibare calorieën. Met andere woorden, je eet geen hap minder als je net frisdrank hebt gedronken. Eet je voor een maaltijd dezelfde hoeveelheid ‘vaste’ calorieën, bijvoorbeeld uit drop, dan compenseer je deze extra calorieën tijdens de maaltijd, je eet minder en houdt op die manier je gewicht op peil. Tenslotte. De suikers uit frisdrank komen snel in de bloedbaan terecht, immers het lichaam hoeft er weinig aan te verteren. Dit vraagt een snel insuline antwoord en kan hierdoor de alvleesklier uitputten. Langdurig frequent gebruik van frisdrank kan op termijn het lichaam ongevoeliger maken voor insuline. Bovendien lijkt de insuline hierdoor minder effectief te worden. Daarmee zou het de ontwikkeling van diabetes type 2 in de hand gewerkt worden. Naar het precieze effect van frequente plots suikerstoten aan het lichaam wordt nog volop onderzoek gedaan. Wel is duidelijk dat overgewicht, ook een gevolg van royaal frisdrankgebruik, van invloed is op de ontwikkeling van diabetes type 2.

Het dilemma
Is het drinken van suikervrije frisdranken dan de oplossing? Of zijn vruchtensappen beter? Kortom wat kun je eigenlijk wel drinken? Zeg maar dat een derde deel van de frisdranken die in Nederland wordt gedronken light is, dus zonder toegevoegd suiker. Is dat een goede keuze? Het is maar hoe je het bekijkt. Natuurlijk spaar je door een blikje frisdrank light te kiezen in plaats van een gewone variant wel 7 suikerklontjes uit, maar wat de zuren en het effect op de tanderosie betreft, boek je geen winst. Het zelfde geldt voor het effect op de botten. Voor kinderen geldt nog een extra aandachtspunt, de maximaal dagelijkse hoeveelheid zoetstof(ADI). Omdat deze hoeveelheden aangegeven worden in kg lichaamsgewicht overschrijden kinderen veel sneller dan een volwassene de veilige grens. Vooral ‘light’ met cyclamaat als zoetstof, en dat is een zoetstof die veel in light fris voorkomt. Het advies van het Voedingscentrum is dan ook om kinderen van 1-4 jaar per dag maximaal één of twee glazen drinken te geven met cyclamaat als zoetstof. Dit zijn vooral light frisdranken en light yoghurtdranken. Bij kinderen tussen 4 en 8 jaar geeft 'light' gezoet met cyclamaat bij ongeveer drie glazen per dag (0,7 liter) een overschrijding van de ADI. Voor volwassenen geldt een maximum van ongeveer 7 glazen (1,8 liter) per dag. De gevolgen van regelmatige te veel cyclamaten gebruiken is nog niet geheel duidelijk. Vruchtensappen bevatten minstens zoveel suikers, wel is waar natuurlijke, maar daardoor niet minder calorierijk, als gewone frisdrank dus bieden ook geen oplossing. Bovendien hebben ze hetzelfde effect op tanderosie.

Over blijft: water, thee, koffie (beide natuurlijk zonder suiker en ook liever zonder zoetstof) en het drinken van melk in de hoeveelheid die aanbevolen wordt door het voedingscentrum. Immers een zuigeling groeit als kool van melk. Als je deze dranken gebruikt om in de dagelijks hoeveelheid vocht te voorzien dan kun je af en toe een uitstapje maken naar iets minder verantwoord. Dit artikel is geschreven door Ukie Harkema